تفاوت شیء طراحی شده با شیء دکوراتیو
تفاوت شیء طراحی شده با شیء دکوراتیو
یکشنبه، ۱۱ مرداد ۱۴۰۵
در نگاه نخست، یک قوری سفالی با فرمی مینیمال و یک مجسمه تزئینی که روی قفسه همان خانه قرار گرفته، ممکن است ماهیتی مشابه داشته باشند؛
هر دو فرم دارند، از متریالی ملموس ساخته شدهاند و حس زیباییشناسی محیط را درگیر میکنند.
اما وقتی با نگاهی عمیقتر به دنیای اشیاء، روایت و فرم مینگریم، مرزی بنیادین میان «شیء طراحیشده» (Designed Object) و «شیء دکوراتیو» (Decorative Object) آشکار میشود.
تفکیک دو ماهیت
شیء طراحیشده (Designed Object)
شیء طراحیشده وسیلهای است که ساخته شده تا یک مشکل یا نیاز واقعی را حل کند. طراح اول فکر کرده چطور این وسیله راحتتر استفاده شود، درست کار کند و دست یا ذهن کاربر را خسته نکند؛ بعد بر همان اساس به آن شکل و قیافه داده است. در واقع اینجا «شکل ظاهری، تابع کارکرد» است و زیباییاش هم از همین درست کار کردن و خوشدست بودن میآید.
شیء دکوراتیو (Decorative Object)
شیء دکوراتیو وسیلهای است که ساخته شده تا دیده شود و به محیط زیبایی و روح بدهد. کار اصلی این وسایل این است که جلب توجه کنند، حس خوبی به فضا منتقل کنند و دکوراسیون را کامل کنند. اگر ظاهر یک شیء دکوراتیو را تغییر دهید، کارایی فنی خاصی خراب نمیشود؛ چون وظیفه اصلیاش در همان زیبایی بصری و حسی تعریف شده است.
چگونگی شکلگیری مرز بین دکوری و طراحی شده
پیش از عصر صنعت، مرز میان هنر، صنایعدستی و اشیاء کاربردی بومی بسیار کمرنگ بود. یک ظرف سفالی دستساز هم ابزار زیست روزمره بود و هم با نقشونگارهای اصیل، روایتی دکوراتیو و بومی داشت.
صندلی Wassily (مارسل برویر) : شیء طراحیشده استفاده نوآورانه از لولههای فولادی آبکاریشده (الهامگرفته از بدنه دوچرخه) برای حذف جرم سنگین صندلیهای سنتی و خلق ارگونومی سبک و مدرن.
ساعت جادویی Time Maze (دانیل لیبسکیند) : مرز طراحی و دکوراتیو ساعتی دیواری که بیشتر شبیه به یک خط شکسته معماری است. زمان را نشان میدهد، اما کارکرد اصلی آن بازتعریف هندسه دیوار است.
کتری گردنغازی (Gooseneck) در برابر قوری سفالی بومی:
کتری گردنغازی خروج آب را با یک دبی ثابت و کاملاً خطی مدیریت میکند تا دقیقترین کنترلی را که یک باریستا هنگام دمآوری قهوه نیاز دارد فراهم کند. اما یک قوری سفالی بومی ممکن است ریختن مایع را کمی دشوار کند، اما حضورش روی رف، حس زمین، سکون و طبیعت را به فضا تزریق میکند.
اشتباههای رایج در درک اشیاء
اشتباه گرفتن «زیبایی ساختاری» با «تزئینات سطحی»: زیبایی در یک شیء طراحیشده اصیل، از خلوص فرم، متریال و کارکرد نشأت میگیرد، نه از اضافه کردن جزئیات زائد برای جلب توجه.
دستکم گرفتن اشیاء دکوراتیو: تقلیل دادن شیء دکوراتیو به کلماتی مثل «بیکاربرد»، نادیده گرفتن نیاز روحی انسان به هنر، تعادل بصری و روایت در محیط زندگی است.
پوشاندن ضعف طراحی با زوائد دکوراتیو: افزودن فرمهای شلوغ یا رنگهای تزئینی به محصولی که ارگونومی یا کارکرد ضعیفی دارد، آن را به شیء طراحیشده تبدیل نمیکند؛ بلکه اصالت آن را زیر سؤال میبرد.
در نهایت، شیء طراحیشده و شیء دکوراتیو، دو قلمرو مکمل در چیدمان و زیست انسان هستند. اولی ارتباط ما با دنیای فیزیکی را تسهیل میکند و دومی ارتباط ما با اتمسفر، احساسات و روایات فضا را شکل میدهد.
در حسی نو، نگاه ما به اشیاء فراتر از ظواهر است؛ ما بهدنبال کشف و آفرینش فرمهایی هستیم که چه در مقام کارکرد و چه در مقام حضور بصری، پیوندی عمیق و اصیل با زندگی شما برقرار کنند.